NSND Minh Vương: 'Kiếm khách lãng tử' có giọng ca cao vút
Thể thao văn hóa - 11/9/2019
(Thethaovanhoa.vn) - Sau những lần “trầy trật”, cuối cùng, nghệ sĩ Minh Vương cũng được đón nhận danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân ở buổi lễ trang trọng diễn ra tại Nhà hát Lớn Hà Nội vào chiều 29/8.
Là một trong những tên tuổi nổi bật và hoạt động bền bỉ nhất của “thế hệ vàng sân khấu cải lương”, đến nay, ở tuổi 70, Minh Vương vẫn được nhắc đến như một danh ca hàng đầu - một giọng ca vẫn giữ mãi nét thanh xuân. 
NSND Minh Vương tên thật là Nguyễn Văn Vưng, ông sinh năm 1949 tại Cần Giuộc, Long An. Có thể nói Minh Vương sinh ra để trở thành nghệ sĩ, bởi cả hai bên nội ngoại, không ai theo nghề…
Khôi nguyên vọng cổ
… Nhưng cậu bé Nguyễn Văn Vưng lại mê đờn ca, thường nhẩm theo các bản vọng cổ nghe được trên radio. Lại thêm cái “máu lãng tử” từ sớm với thú nuôi cá lia thia, sau giờ học lại lội bộ qua cầu chữ Y vớt lăng quăng về cho cá ăn. Dưới chân cầu là lớp dạy đờn ca tài tử của thầy Bảy Trạch - tay đờn kìm của đại bang Kim Chung lừng lẫy bấy giờ.
Tiếng đờn lời ca văng vẳng đưa đến chẳng biết tự bao giờ cuốn lấy chân cậu thiếu niên tìm đến nghe say mê và một ngày mạnh dạn xin theo học. Chỉ qua lần “nghe ca thử”, thầy Bảy Trạch biết mình vừa phát hiện được một viên ngọc thô chờ ngày tỏa sáng, liền nhận Vưng vào học và cũng miễn luôn học phí.
Chú thích ảnh
Nghệ sĩ Minh Vương đón nhận danh hiệu “Nghệ sĩ Nhân dân” từ Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc. (Ảnh: Thanh Hiệp)
Năm 1964, sau 2 năm học ca, thầy Bảy Trạch chọn luôn cậu học trò Nguyễn Văn Vưng mới 14 tuổi tham gia cuộc thi Khôi nguyên Vọng cổ - cuộc thi tìm kiếm giọng ca cải lương hay do ban cổ nhạc Trường Giang của danh cầm Út Trong (có chương trình biểu diễn riêng trên sóng phát thanh) tổ chức. Không ai ngờ, thí sinh nhỏ tuổi nhất là Nguyễn Văn Vưng đã vượt qua hơn 300 “đối thủ” từ các lò luyện khắp miền Nam và giành danh hiệu “Khôi nguyên vọng cổ” với bài ca cổ Mưa nắng miền Đông của soạn giả Viễn Châu.
Ông bầu Long của Công ty Cải lương Kim Chung - có thời điểm Kim Chung có đến 7 đoàn hát trực thuộc, chủ trương lăng-xê những giọng ca hay, lạ, mà người thành danh đầu tiên là danh ca Minh Cảnh - liền “bắt” ngay cậu nhóc vừa đăng quang “Khôi nguyên vọng cổ”, đặt nghệ danh Minh Vương và khẳng định sẽ “cho cậu làm vua!”. Có “được làm vua” không thì chưa biết, cậu bé 14 tuổi chỉ biết rằng mình sẽ được đứng trên sân khấu ca cho nhiều người nghe và trước hết là có 10.000 đồng tiền ký giao kèo, bèn gửi 5.000 đồng cho má trang trải trong gia đình và tặng 5.000 đồng cho thầy Bảy Trạch đã dìu dắt mình những bước đầu tiên.
Chú thích ảnh
Cậu bé Nguyễn Văn Vưng đạt danh hiệu “Khôi nguyên vọng cổ” năm 14 tuổi chính là NSND Minh Vương sau này. (Ảnh: NVCC)
“Lúc này, tuổi tôi lỡ cỡ, làm kép con thì hơi lớn mà cũng chưa đủ tuổi đứng kép, nên chủ yếu là ca salon vọng cổ đầu màn hoặc ông bầu nhờ soạn giả viết thêm nhân vật nhỏ có 1 - 2 câu ca để mình làm quen sân khấu và cũng giới thiệu giọng ca mới với khán giả. Cứ thế dần dần tôi có vai lớn hơn, cứng cáp chút nữa thì lên kép ba rồi kép nhì. Đến khi tôi đủ tuổi, vào độ đôi mươi, thì lên kép chính” - NSND Minh Vương nhớ lại. Từ đấy đến nay, Minh Vương vẫn luôn là kép chính, được mệnh danh là “ông vua không ngai” của sân khấu cải lương.
Những vai diễn thăng hoa
Kể ra thì nhanh, nhưng để từ một cậu nhóc ca salon trở thành kép chính của một đại bang cải lương với rất nhiều nhân tài là điều không hề dễ dàng, đó là quá trình nỗ lực học hỏi, lao động nghệ thuật không ngừng của người nghệ sĩ. Mà với một “nghệ sĩ thiếu niên” thì trước hết phải bảo toàn được “vốn liếng” - giọng ca của mình qua tuổi dậy thì.
Nhờ sự nhắc nhở, chỉ dẫn của thầy Bảy Trạch và những người đi trước, Minh Vương đã giữ được giọng ca thiên phú đến tuổi trưởng thành và mãi về sau với sự nghiêm cẩn trong thói quen sinh hoạt “cái gì có hại thì phải tránh”. Thế là Minh Vương cũng trở thành “hàng hiếm” trong giới nghệ thuật khi ông không hút thuốc, không sa đà vào các bàn tiệc, không bị cuốn vào chiếu bạc..., luôn giữ thể trạng và tinh thần tốt nhất cho nghề nghiệp của mình.
Chú thích ảnh
NSND Minh Vương - vai cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc - trong vở “Tổ quốc nơi cuối con đường”. (Ảnh: Ninh Lộc)
Nếu trước năm 1975, Minh Vương thành danh từ những vai diễn kiếm khách lãng tử trên tuồng kiếm hiệp kỳ tình, cuốn hút khán giả bằng giọng ca cao vút đặc trưng, như: Cổ Thạch Xuyên (Người tình trên chiến trận), Tần Lĩnh Sơn (Đêm lạnh chùa hoang), Mộ Dung Thạch (Kiếp nào có yêu nhau), Nguyên Bá (Đường gươm Nguyên Bá), Chu Khắc Kiệt (Máu nhuộm sân chùa)… thì sau năm 1975, trên sân khấu các đoàn Văn công giải phóng, Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang, Đoàn 284… Minh Vương có hàng loạt vai diễn thăng hoa: Minh (Tô Ánh Nguyệt), Tùng (Nửa đời hương phấn), Luân (Đời cô Lựu), Cang (Kẻ ngoại tình)…
Đặc biệt, vai Nguyễn Trãi của Rạng ngọc Côn Sơn (soạn giả: Xuân Phong, đạo diễn: Đoàn Bá) là vai diễn ông tâm đắc bậc nhất trong sự nghiệp. Ông kể: “Năm đó, tôi chỉ mới ngoài 30 tuổi. Dù đã được ưu tiên cho chọn vai, nhưng tôi biết đạo diễn nhắm cho vai Nguyễn Trãi đã ở tuổi cao niên phải là một nghệ sĩ có bề dày tuổi đời lẫn tuổi nghề. Sau khi đọc kịch bản, tôi chợt nghĩ, lâu nay mình chỉ toàn đóng kép trẻ, giờ muốn thử sức ở một vai lão xem như thế nào. Thế là xin đạo diễn cho nhận vai Nguyễn Trãi”.
Chú thích ảnh
NSND Minh Vương ca vọng cổ tặng Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Võ Văn Thưởng và nguyên Trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy TPHCM Thân Thị Thư khi hai đồng chí đến thăm, chúc Tết nghệ sĩ Tết Nguyên đán 2019. (Ảnh: Ninh Lộc)
Thực tế, đạo diễn Đoàn Bá, ê-kíp thực hiện vở diễn và cả chính Minh Vương cũng không thật tự tin. Nhưng bằng sự nghiêm túc, tận tâm trong tìm hiểu nhân vật và những nỗ lực trên sàn tập, Minh Vương đã thuyết phục mọi người trông chờ vào hình ảnh mới mẻ của mình.
(Thethaovanhoa.vn) - Sau những lần “trầy trật”, cuối cùng, nghệ sĩ Minh Vương cũng được đón nhận danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân ở buổi lễ trang trọng diễn ra tại Nhà hát Lớn Hà Nội vào chiều 29/8.
Là một trong những tên tuổi nổi bật và hoạt động bền bỉ nhất của “thế hệ vàng sân khấu cải lương”, đến nay, ở tuổi 70, Minh Vương vẫn được nhắc đến như một danh ca hàng đầu - một giọng ca vẫn giữ mãi nét thanh xuân. 
NSND Minh Vương tên thật là Nguyễn Văn Vưng, ông sinh năm 1949 tại Cần Giuộc, Long An. Có thể nói Minh Vương sinh ra để trở thành nghệ sĩ, bởi cả hai bên nội ngoại, không ai theo nghề…
Khôi nguyên vọng cổ
… Nhưng cậu bé Nguyễn Văn Vưng lại mê đờn ca, thường nhẩm theo các bản vọng cổ nghe được trên radio. Lại thêm cái “máu lãng tử” từ sớm với thú nuôi cá lia thia, sau giờ học lại lội bộ qua cầu chữ Y vớt lăng quăng về cho cá ăn. Dưới chân cầu là lớp dạy đờn ca tài tử của thầy Bảy Trạch - tay đờn kìm của đại bang Kim Chung lừng lẫy bấy giờ.
Tiếng đờn lời ca văng vẳng đưa đến chẳng biết tự bao giờ cuốn lấy chân cậu thiếu niên tìm đến nghe say mê và một ngày mạnh dạn xin theo học. Chỉ qua lần “nghe ca thử”, thầy Bảy Trạch biết mình vừa phát hiện được một viên ngọc thô chờ ngày tỏa sáng, liền nhận Vưng vào học và cũng miễn luôn học phí.
Chú thích ảnh
Nghệ sĩ Minh Vương đón nhận danh hiệu “Nghệ sĩ Nhân dân” từ Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc. (Ảnh: Thanh Hiệp)
Năm 1964, sau 2 năm học ca, thầy Bảy Trạch chọn luôn cậu học trò Nguyễn Văn Vưng mới 14 tuổi tham gia cuộc thi Khôi nguyên Vọng cổ - cuộc thi tìm kiếm giọng ca cải lương hay do ban cổ nhạc Trường Giang của danh cầm Út Trong (có chương trình biểu diễn riêng trên sóng phát thanh) tổ chức. Không ai ngờ, thí sinh nhỏ tuổi nhất là Nguyễn Văn Vưng đã vượt qua hơn 300 “đối thủ” từ các lò luyện khắp miền Nam và giành danh hiệu “Khôi nguyên vọng cổ” với bài ca cổ Mưa nắng miền Đông của soạn giả Viễn Châu.
Ông bầu Long của Công ty Cải lương Kim Chung - có thời điểm Kim Chung có đến 7 đoàn hát trực thuộc, chủ trương lăng-xê những giọng ca hay, lạ, mà người thành danh đầu tiên là danh ca Minh Cảnh - liền “bắt” ngay cậu nhóc vừa đăng quang “Khôi nguyên vọng cổ”, đặt nghệ danh Minh Vương và khẳng định sẽ “cho cậu làm vua!”. Có “được làm vua” không thì chưa biết, cậu bé 14 tuổi chỉ biết rằng mình sẽ được đứng trên sân khấu ca cho nhiều người nghe và trước hết là có 10.000 đồng tiền ký giao kèo, bèn gửi 5.000 đồng cho má trang trải trong gia đình và tặng 5.000 đồng cho thầy Bảy Trạch đã dìu dắt mình những bước đầu tiên.
Chú thích ảnh
Cậu bé Nguyễn Văn Vưng đạt danh hiệu “Khôi nguyên vọng cổ” năm 14 tuổi chính là NSND Minh Vương sau này. (Ảnh: NVCC)
“Lúc này, tuổi tôi lỡ cỡ, làm kép con thì hơi lớn mà cũng chưa đủ tuổi đứng kép, nên chủ yếu là ca salon vọng cổ đầu màn hoặc ông bầu nhờ soạn giả viết thêm nhân vật nhỏ có 1 - 2 câu ca để mình làm quen sân khấu và cũng giới thiệu giọng ca mới với khán giả. Cứ thế dần dần tôi có vai lớn hơn, cứng cáp chút nữa thì lên kép ba rồi kép nhì. Đến khi tôi đủ tuổi, vào độ đôi mươi, thì lên kép chính” - NSND Minh Vương nhớ lại. Từ đấy đến nay, Minh Vương vẫn luôn là kép chính, được mệnh danh là “ông vua không ngai” của sân khấu cải lương.
Những vai diễn thăng hoa
Kể ra thì nhanh, nhưng để từ một cậu nhóc ca salon trở thành kép chính của một đại bang cải lương với rất nhiều nhân tài là điều không hề dễ dàng, đó là quá trình nỗ lực học hỏi, lao động nghệ thuật không ngừng của người nghệ sĩ. Mà với một “nghệ sĩ thiếu niên” thì trước hết phải bảo toàn được “vốn liếng” - giọng ca của mình qua tuổi dậy thì.
Nhờ sự nhắc nhở, chỉ dẫn của thầy Bảy Trạch và những người đi trước, Minh Vương đã giữ được giọng ca thiên phú đến tuổi trưởng thành và mãi về sau với sự nghiêm cẩn trong thói quen sinh hoạt “cái gì có hại thì phải tránh”. Thế là Minh Vương cũng trở thành “hàng hiếm” trong giới nghệ thuật khi ông không hút thuốc, không sa đà vào các bàn tiệc, không bị cuốn vào chiếu bạc..., luôn giữ thể trạng và tinh thần tốt nhất cho nghề nghiệp của mình.
Chú thích ảnh
NSND Minh Vương - vai cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc - trong vở “Tổ quốc nơi cuối con đường”. (Ảnh: Ninh Lộc)
Nếu trước năm 1975, Minh Vương thành danh từ những vai diễn kiếm khách lãng tử trên tuồng kiếm hiệp kỳ tình, cuốn hút khán giả bằng giọng ca cao vút đặc trưng, như: Cổ Thạch Xuyên (Người tình trên chiến trận), Tần Lĩnh Sơn (Đêm lạnh chùa hoang), Mộ Dung Thạch (Kiếp nào có yêu nhau), Nguyên Bá (Đường gươm Nguyên Bá), Chu Khắc Kiệt (Máu nhuộm sân chùa)… thì sau năm 1975, trên sân khấu các đoàn Văn công giải phóng, Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang, Đoàn 284… Minh Vương có hàng loạt vai diễn thăng hoa: Minh (Tô Ánh Nguyệt), Tùng (Nửa đời hương phấn), Luân (Đời cô Lựu), Cang (Kẻ ngoại tình)…
Đặc biệt, vai Nguyễn Trãi của Rạng ngọc Côn Sơn (soạn giả: Xuân Phong, đạo diễn: Đoàn Bá) là vai diễn ông tâm đắc bậc nhất trong sự nghiệp. Ông kể: “Năm đó, tôi chỉ mới ngoài 30 tuổi. Dù đã được ưu tiên cho chọn vai, nhưng tôi biết đạo diễn nhắm cho vai Nguyễn Trãi đã ở tuổi cao niên phải là một nghệ sĩ có bề dày tuổi đời lẫn tuổi nghề. Sau khi đọc kịch bản, tôi chợt nghĩ, lâu nay mình chỉ toàn đóng kép trẻ, giờ muốn thử sức ở một vai lão xem như thế nào. Thế là xin đạo diễn cho nhận vai Nguyễn Trãi”.
Chú thích ảnh
NSND Minh Vương ca vọng cổ tặng Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Võ Văn Thưởng và nguyên Trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy TPHCM Thân Thị Thư khi hai đồng chí đến thăm, chúc Tết nghệ sĩ Tết Nguyên đán 2019. (Ảnh: Ninh Lộc)
Thực tế, đạo diễn Đoàn Bá, ê-kíp thực hiện vở diễn và cả chính Minh Vương cũng không thật tự tin. Nhưng bằng sự nghiêm túc, tận tâm trong tìm hiểu nhân vật và những nỗ lực trên sàn tập, Minh Vương đã thuyết phục mọi người trông chờ vào hình ảnh mới mẻ của mình.